Granat - super-owoc witalności

Jeden ze słynnych cytatów Hipokratesa brzmi: "Niechaj pożywienie będzie lekarstwem, a lekarstwo pożywieniem". Granat to właśnie pożywienie-lekarstwo. O jego dobroczynnym działaniu wciąż dowiaduje się "współczesna nauka", a od kilku lat niespodziewanie lekarze opiewają jego właściwości. Nie jest to jednak żadne odkrycie. Hipokrates też zalecał go swoim pacjentom na te same schorzenia, co dzisiejsi dietetycy.

Granat wywodzi się z Mezopotamii, stał się kulturowym symbolem basenu Morza Śródziemnego. Jest powszechnie stosowany w medycynie naturalnej. Medycyna współczesna czy też naukowa wciąż zgłębia mechanizmy działania tego składnika diety człowieka.

Skład biochemiczny surowego owocu granatu czyni go tzw. Super-Owocem (ang. super fruit) - bombą energetyczną i witaminową dla naszego organizmu. Granat jako stały element diety wzmacnia odporność naszego organizmu i wspiera naturalną równowagę.

To owoc Afrodyty - bogini miłości. Już Hipokrates podawał go swoim pacjentom, aby leczyć bezpłodność i łagodzić objawy przekwitania - co współczesna nauka potwierdza, wskazując na wysoką zawartość fitoestrogenów (a konkretniej folikuliny) w tym owocu. Granat zawiera również kwas punikowy - czyli tzw. kwas Omega-5 oraz inne pokrewne składniki, które wykazały działanie antynowotworowe oraz wspierające leczenie nowotworów piersi, prostaty, jelit oraz płuc, a także  regulujące męskie hormony płciowe oraz wspomagające wytwarzanie insuliny przez organizm. Spożywanie granatu wiąże się ze wzrostem energii, zwiększonym libido i pobudzeniem zmysłowym (m.in. większą wrażliwością skóry). Kwas punikowy to również składnik czyniący granat owocem młodości. Zażywanie go regeneruje starzejące się komórki, a wraz z kwasem elagowym wpływa na elastyczność skóry, dzięki czemu hamuje proces powstawania zmarszczek, a nawet demencję powstającą w wyniku choroby Alzheimera.

Kobiety w ciąży dzięki spożywaniu granatu chronią swoje dziecko przed niedotlenieniem mózgu (przeprowadzano w tej kwestii serie eksperymentów na ciężarnych myszach i działanie soku z granatu okazało się wysoce ochronne).

Poza tym, sok z surowego owocu granatu zmniejsza ryzyko zawału serca i poprawia wydajność serca. Wypicie 60ml dziennie obniży ciśnienie krwi. Ma również właściwości przeciwzapalne i przeciwwirusowe dzięki taninom (elagotaninom, a dokładniej granatynie A i granatynie B), czym może wspomóc leczenie przeziębienia i grypy. Spożywanie granatu zwiększa wytwarzanie naturalnych enzymów trawiennych, dzięki którym organizm łatwiej się regeneruje i zwalcza takie dolegliwości jak hemoroidy, nudności czy biegunkę. Zaleca się go anemikom, gdyż zawiera dobrze przyswajalne żelazo (żelazo bowiem jest przyswajalne lepiej, kiedy łączy się je z witaminą C, a tej jest w granacie od groma!).

Ze względu na bogaty skład granatu, prowadzone są liczne badania naukowe nad wielorakimi skutkami spożywania tego owocu. Dowiedziono nawet, że spożywanie go zmniejsza ryzyko próchnicy (ze względu na działanie bakteriobójcze). Więcej można przeczytać m.in. tutaj.

GATUNKI
Tak, jak w przypadku wielu owoców, granat również występuje w kilku odmianach. Można przyjrzeć się kolorowi skórki i miąższu oraz kształtowi samego owocu, aby ustalić, z jaką odmianą mamy do czynienia.
Na fotografiach dołączonym do niniejszego tekstu widać dwie różne odmiany: większy owoc o ciemnej skórce i ciemnym miąższu - był znacznie bardziej kwaśny i robił wrażenie "dojrzałego" w smaku - prawdopodobnie jest to odmiana Sharp Velvet, chociaż to tylko zgadywanie. Po przekrojeniu tego granatu, sok się z niego wylewał i barwił deskę do krojenia na intensywnie rubinowy kolor. Drugi - mniejszy owoc, blady zarówno z zewnątrz, jak i w środku - był bardzo słodki (dla mnie zbyt słodki), mniej soczysty, a przy tym wszystkim mniej intensywny w smaku. Być może była to odmiana Sweet Pomegranate - słodka, którą można hodować nawet w chłodniejszym, europejskim klimacie.

ILE GRANATÓW ZJEŚĆ, ŻEBY POCZUĆ DOBROCZYNNE SKUTKI?
Zjedzenie wielu granatów naraz prawdopodobnie zadziała co najwyżej jako efekt placebo... Najlepiej zaopatrzyć się w owoc granatu (np. jeden, może dwa), obrać go i podzielić na kilka porcji, aby przyjmować conieco każdego dnia lub co drugi dzień. Spożywanie granatu regularnie raz w tygodniu czy raz na dwa tygodnie również będzie miało dobroczynne skutki dla naszego zdrowia. Organizm ludzki (zresztą tyczy się to każdej formy życia) świetnie reaguje na różnorodność.

Istnieją zalecenia medyczne co do jedzenia granatu na konkretne schorzenia:
- podczas leczenia raka prostaty należy wypić dziennie 240ml soku z granatu (surowego),
- na obniżenie cholesterolu - 40g dziennie,
- przeciwko miażdżycy - 50ml soku dziennie
(zobacz źródło tych danych).

ŹRÓDŁO WITAMIN I MIKROELEMENTÓW
W jednym owocu granatu znajdują się ogromne ilości witamin i pierwiastków - witaminy K (prawie 60% dziennego zapotrzebowania organizmu człowieka), witaminy C (prawie 50%), kwasu foliowego (około 30%), miedzi (22%), manganu (17%), potasu (20%), fosforu (10%), żelaza (5%), witamin z grupy B (wartości powyżej 10%). Zawiera on również kwasy Omega-6.

CZEGO NIE ZAWIERAJĄ
Niektóre strony podają, że granat zawiera witaminę A, jednak badania laboratoryjne są sprzeczne, m.in. dane USDA (Departament Rolnictwa USA) wykazują brak tej witaminy w owocu granatu (słownie: zero, nie ma...). Przydałby się własny mikroskop, aby to potwierdzić...

Z CZYM NIE ŁĄCZYĆ
Spożywanie dużej ilości soku (powyżej 230 mililitrów, a więc około jednej szklanki) z granatu lub świeżych owoców granatu może kolidować z działaniem leków leczących wysokie ciśnienie, rozrzedzających krew oraz zmniejszających poziom cholesterolu. Zawiera naturalny cukier, więc osoby z cukrzycą powinny ostrożnie przemyśleć, czy oraz ile takiego owocu mogą spożyć. Ze względu na fitoestrogeny, może wywoływać efekt zwiększonego poziomu estrogenów we krwi - co może być niepożądane u osób z zaburzeniami hormonalnymi. To, że sok z granatu ma właściwości wspierające np. zwalczanie biegunki, to nie znaczy, że należy pić duże ilości tego soku, kiedy się cierpi na tą dolegliwość. Zaryzykowałabym co najwyżej bardzo małe dawki... eksperymentanie...

DZIECI
Kobieta w ciąży powinna zażywać granat, ale już samodzielnie istniejące dziecko - niekoniecznie. Do pewnego wieku spożywanie owoców przez dziecko może powodować niestrawności. Więc jeśli dziecko nie żywi się na co dzień różnymi innymi owocami, to granatu też nie należy mu podawać...

Kumkwaty - złote mini-pomarańcze

Kumkwat - czy też kam-kwat w języku kantońskim (z którego wywodzi się popularna nazwa tego krzewu oraz jego złotych owoców) - to najmniejszy cytrus świata; rozmiar jego owoców porównywany jest do dużych oliwek. Niniejszy artykuł poświęcony jest oczywiście owocom - warto jednak pamiętać, że małe drzewka kumkwatu są popularne jako rośliny doniczkowe. W temacie uprawy cytrusów, w tym różnych gatunków kumkwatu, powstało kilka poradników wirtualnych (w tym w j.polskim - naszecytrusy.pl). Najbardziej popularnym gatunkiem tej rośliny jest kumkwat perłowy - Fortunella margarita, istnieje jednak aż pięć innych: japoński (F.japonica), F.crassifolia, F.hindsii, F.obovata oraz F.polyandra.
Pomimo ogólnoprzyjętej nazwy chińskiej, kumkwat to roślina autochtoniczna dla rozleglejszych terenów Azji południowej oraz całego obszaru azjatycko-pacyficznego. Najwcześniejsze wzmianki historyczne o kumkwacie w chińskiej literaturze sięgają XII wieku. Od wieków kumkwaty uprawiano również w Indiach, Japonii, na Tajwanie i Filipinach oraz innych krajach Azji południowo-wschodniej. Owoc nosi inne, podobne do siebie nazwy: gān jú (język mandaryński), kim quất (wietnamski), somchíd (tajski), geumgyul (koreański), kinkan (japoński) czy też muntala (nepalski).
Do Europy kumkwat sprowadził szkocki badacz Robert Fortune w 1846 roku, członek i kolekcjoner z Towarzystwa Ogrodniczego w Londynie (London Horticultural Society), wkrótce po tym kumkwat trafił również do Północnej Ameryki. Roślina ta należy do rodziny rutowców. Kumkwat to najmniejszy cytrus świata, a zarazem jedyny, który jest spożywany wraz ze skórką. Kalorycznie odpowiada on winogronom - jest dobrym urozmaiceniem dla osób stosujących diety. Zarazem zawiera wysokie dawki witaminy C, tak jak pomarańcze, a także wiele ważnych składników odżywczych.
Kumkwaty można do 2 dni przechowywać w temperaturze pokojowej. Lepiej jednak trzymać je w papierowej torebce w lodówce. Ich cena rynkowa wynosi około 50zł za kilogram (w UK: ok. £10.00/kg).

Kumkwaty, jak wspomniałam, spożywa się razem ze skórką. Wewnątrz owoc jest kwaśny, zaś skórka nadaje mu słodkiego aromatu. To w skórce znajduje się wiele zdrowotnych olejków eterycznych, błonnika oraz antyoksydantów. Z tego powodu ważne jest dokładne opłukanie surowych owoców przed spożyciem. Kumkwaty często są stosowane do sałatek w formie surowej czy kandyzowanej. W Azji bardzo popularne są takie przetwory jak dżem, sok czy galaretka, a także wykorzystywane przy marynowaniu mięs i owoców morza. Surowy stanowi wspaniałą przekąskę - zwłaszcza, jeśli przegryza się go w całości. Trzeba jednak uważać na niewielkie pestki (podobne do tych w mandarynkach)!

WŁAŚCIWOŚCI ODŻYWCZE I ZDROWOTNE KUMKWATU W 100G OWOCÓW Źródło: USDA National Nutrient data base (2004) tłum.KK
Składnik	Wartość odżywcza	Zalecane dzienne spożycie
Energia	71 Kcal	3.5%
Węglowodany	15.90 g	12%
Białko	1.88 g	3%
Tłuszcze	0.86 g	4%
Cholesterol	0 mg	0%
Błonnik	6.5 g	17%
WITAMINY
Kwas foliowy	17 µg	4%
Witamina B3 (PP)	0.429 mg	2.5%
Kwas pantotenowy	0.208 mg	4%
Pirydoksyna (witamina B6)	0.036 mg	3%
Ryboflawina (witamina B2)	0.090 mg	7%
Tiamina (witamina B1)	0.037 mg	3%
Vitamin A	290 IU	10%
Witamina C	43.9 mg	73%
Vitamin E	0.15 mg	1%
Witamina K	0 µg	0%
ELEKTROLITY
Sód	10 mg	0.5%
Potas	186 mg	4%
MINERAŁY
Wapno	62 mg	6%
Miedź	0.095 mg	10%
Żelazo	0.86 mg	11%
Magnez	20 mg	5%
Mangan	0.135 mg	6%
Selen	0.0 mcg	0%
Cynk	0.17 mg	1%
FITOSKŁADNIKI
β-Karoten	0 µg	--
α-karoten	155 µg	--
ß-kryptoksantyna	193 µg	--
Luteina i zeaksantyna	129 µg	--

Błonnik, jaki spożywamy w kumkwacie, składa się z mieszaniny garbników, pektyny, hemicelulozy oraz innych polisacharydów nieskrobiowych.
Olejki eteryczne, jakie znajdziemy w tym owocu, to: limonen, pinen, α-bergamoten (olejek bergamotowy), kariofilen (olejek goździkowy), α-humulen oraz α-muurolen.
Stwierdzono co najmniej kilka zdrowotnych właściwości kumkwatu. Ze względu na wysoki poziom witaminy C, spożywanie tego owocu wzmacnia system odpornościowy organizmu, wspomaga zwalczanie chorób układu oddechowego i działa pozytywnie na kondycję naszej skóry. Witamina C sprzyja także oczyszczaniu nerek (a więc zmniejszeniu ryzyka powstawania kamieni) oraz skuteczniejszemu gojeniu ran. Olejki eteryczne wpływają na usuwanie kamieni żółciowych, łagodzenie objawów zgagi, a także hamowaniu komórek nowotworowych. Żelazo i miedź - występujące w kumkwacie - są głównymi składnikami potrzebnymi do produkcji czerwonych krwinek. Potas wpływa na regulację ciśnienia krwi, zaś dzięki błonnikowi kumkwat ma właściwości łagodzące dla układu trawiennego, zwłaszcza jelit.
Czasopismo "International Journal of Molecular Sciences" wykazało, iż kumkwat ma działanie przeciwdrobnoustrojowe oraz przeciwbakteryjne. Zgodnie z artykułem w "Food Chemistry" (2012), kumkwat hamuje rozwój komórek rakowych przy nowotworze prostaty. Koreańscy naukowcy udowodnili podczas badań w 2010 roku, że przeciwzapalne i antybakteryjne właściwości tego owocu wspierają zwalczanie patogenów skóry, stąd ważnym zastosowaniem rośliny może być przyrządzanie okładów do stosowania zewnętrznego. W "Plant Foods for Human Nutrition" (2009) poświęcono artykuł badaniom nad kumkwatem, przeprowadzanym w Grecji, gdzie udowodniowo wysokie stężenie antyoksydantów oraz bioaktywnych fenoli, znanych jako substancje przeciwnowotworowe oraz ochronne dla struktury ludzkiej skóry. Obecnie trwają badania nad wpływem kumkwatu jako elementu diety przy obniżaniu poziomu cholesterolu.

Smacznego!